چارلز ادوارد ييت ( مترجم : قدرت الله روشنى و مهرداد رهبرى )
20
خراسان و سيستان ( سفرنامه كلنل ييت به ايران و افغانستان ) ( فارسى )
هيچيك از افراد خود لباس نمىدهد و اصلا براى اين منظور بودجهاى در نظر نگرفته است . ليكن آنها بنا به تمايل خود شخصا اقدام به تهيهء اين كت و شلوارها مىكنند . شايد تجارت لباس كهنه در افغانستان فقط به هندوستان محدود نباشد . از آنجا كه من يك واحد سوارهنظام افغانى را مشاهده كردم كه همگى كتهاى كهنهء محافظين و تحصيلداران بليط خطوط آهن جنوب شرقى و متروپوليتن را به تن داشتند . احتمالا اين تجارت مىبايست بطور منظم با جايى در انگلستان نيز ارتباط داشته باشد . قدر مسلم اين است كه داشتن لباس نظامى يكى از آرزوهاى بزرگ هر سرباز افغانى است و در صورتى كه اين را از وى دريغ كنند او تا حد زيادى غرور و احترام خود را از دست مىدهد و اين احساس ناراحتى به خوبى در رفتار وى بروز مىكند . در هرات تمام افراد كلاههاى گرد نمدى به رنگ قهوهاى بر سر داشتند و در حالى كه افسران ، بنا به دستور امير ملزم به استفاده از كلاهخودهاى هندى بودند . در طول اقامتم در اين ناحيه شاهد انجام رژهء بزرگى نبودم . مانورها فقط نمايشهايى بودند از قدرت عملياتى چند واحد نظامى ، كه البته در كمال چابكى و استقامت افراد برگزار گرديد . اصطلاحاتى كه جهت فرمان از آنها در طول رژه استفاده مىشد كلا به زبان « پشتو » بود . در عمليات چيز تازه و جديدى ديده نمىشد با اينحال آنچه هم كه اجرا شد در سطحى خوب و قابل تحسين قرار داشت . سربازان افغانى از روحيهء نظاميگرى خوبى برخوردارند . بكرات در طول سفرم در افغانستان شنيدم كه مردم مىگفتند ، در حال تدارك و تجهيز خود جهت جبران شكست پنج ده هستند . آنها ادعا مىكردند كه در آن روز ، تعدادشان اندك و تفنگهايشان از انواع پوزپر « 1 » قديمى بوده كه در زير باران از كار مىافتاده . در حال حاضر امير تفنگهاى تهپر در اختيارشان قرار داده است و آنها مىتوانند در اين جنگ بيش از پيش موقعيت خود را حفظ نمايند . آنها معتقدند كه نتيجهء جنگ عكس آن چيزى خواهد بود كه در گذشته اتفاق افتاد . آنان همگى به پشتيبانى و حمايت دولت بريتانيا اطمينان داشتند و معتقد بودند كه برندهء جنگ نيز آنها خواهند بود . فرماندهان و افسران افغانى اصلا تمايلى ندارند كه افراد ردهء پائين و زيردست آنها با انگليسىها تماس بگيرند . شايد علت اين امر آن باشد كه آنها نمىخواهند افرادشان به قوانين و مقررات موجود در نظام بريتانيا آشنا شوند تا بتوانند آن را با وضع فعلى خود مقايسه نمايند يك نفر هندى زير دست انگليسى ، از اينكه همسايهء كشور خودش را بيچارهتر از خود ببيند ، بيشتر احساس همكارى و
--> ( 1 ) - اين نوع تفنگ را سرپر نيز ميگفتند ، بدليل اينكه باروت ، ساچمه و گلوله را با مقدارى پارچه يا پنبه از دهانه لوله به داخل تفنگ ميريختند و سپس تفنگ بوسيله فتيله و يا چاشنى از خارج آتش ميگرديد . م .